سرخط خبرها
امروز: پنج شنبه, ۲۷ مهر , ۱۳۹۶ | ۲۳:۳۳:۱۷آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۶/۰۷/۲۶ ،‌ ۰۷:۵۴
۲۹ بهمن ۱۳۹۵در ۴:۲۲ ب.ظ تعداد بازدید: 396 بازدید کد خبر:65315 چاپ خبر

انتخابات و سرمایه اجتماعی

0

حشمت اله رومیانی

حشمت اله رومیانی*: “سرمایه اجتماعی” از موضوعات مهم وتاثیر گذاری است که کشورهای توسعه یافته و پیشرفته ، از ظرفیت آن برای تحقق اهداف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و … بهره ی بسیار می گیرند و در سلامت و انسجام جامعه، می تواند نقش بسزایی داشته باشد. سرمایه ی اجتماعی از دو کلمه ” سرمایه ” […]

حشمت اله رومیانی*: “سرمایه اجتماعی” از موضوعات مهم وتاثیر گذاری است که کشورهای توسعه یافته و پیشرفته ، از ظرفیت آن برای تحقق اهداف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و … بهره ی بسیار می گیرند و در سلامت و انسجام جامعه، می تواند نقش بسزایی داشته باشد. سرمایه ی اجتماعی از دو کلمه ” سرمایه ” و ” اجتماعی” تشکیل شده است که سرمایه، به ثروت انباشته شده اطلاق می شود و واژه ی ” اجتماعی” نیز به رفتاری اشاره دارد که هوشیار یا ناهوشیار ، به سوی سایر مردم جهت گیری شده باشد”(حسن زاده،۱۳۸۹،ص۲۶)

شکل گیری سرمایه ی اجتماعی مستلزم عواملی خواهد بود که یکی از مهمترین آنها، دین است. واین مهم در دین اسلام که دارای برنامه ی جامع در امور اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی… می باشد، بیشتر خود را نمایان می سازد.حقیقت این است که “بخش مهمی از معارف و دستورهای ادیان الهی به تبیین روش های زندگی اجتماعی و فردی مطلوب در جامعه، به تحقق انسان کامل و شایسته در دنیا و آخرت اختصاص دارد”(ضرغامی، ۱۳۸۶،ص۷۰)

از طرف دیگر، دردین اسلام، انسان موجودی مختار و با اراده است که همین اختیار و اراده، رفتارهای اورا در جهت گزینش و انتخاب سامان می بخشد.  حتی این اختیار به انسان اجازه می دهد تادرمقوله ی انتخابها، تاثیر و حوزه ی  نفوذ خود را تعریف کند و در برابر انتخاب های خود، پاداش یا جزا بگیرد.

انتخابات به عنوان فرایندی که در آن میزان قدرت یک ملت به نمایش در می آید می تواند میزان سرمایه ی اجتماعی یک ملت را در جهت انسجام و یکپارچگی، دو چندان کند تا جایی که مسیر دستیابی آن ملت را برای پیشرفت و توسعه، هموار سازد. با فراگیر شدن الگوی مردم سالاری در دنیا، و پذیرش ساختارهای سیاسی و اجتماعی مبتنی بر خرد جمعی، انتخابات فرصت مناسبی است که احزاب و گروه ها، به عنوان کنشگران سیاسی و اجتماعی، می توانند از طریق آن، میزان سرمایه ی اجتماعی خود را محک بزنند و طبیعتا میزان مقبولیت هر گروه اجتماعی، به میزان برنامه ریزی آن گروه برای سامان دهی به امورات سیاسی و اجتماعی مردم آن جامعه ، بستگی دارد. در واقع، در جامعه ای که رای دادن اقشار مختلف به رسمیت شناخته شده است و یک قانون اساسی مبتنی بر رای مردم،حاکمیت داشته باشد اولا مشارکت سیاسی وجود داردو”همین مشارکت سیاسی به عنوان یکی از مهمترین شاخصه های توسعه اجتماعی و سیاسی، از لایه های مختلفی برخوردار است. این مشارکت می تواند از رای دادن گرفته  تاانتخاب شدن به عنوان مقام اجرایی و سیاسی را در بر گیرد.”( مایکل راش،۱۳۷۸،ص۲۶)

دوما زمینه های انتقال مسالمت آمیز قدرت در آن جامعه فراهم می شود و ثالثا، انتخابات و مشارکت مردم در چنین جامعه ای، خود نشانه ی نوعی سرمایه ی اجتماعی است که مانع تمرکز قدرت و فساد می شود”در همه ی نظام های سیاسی توسعه یافته، رای دادن ابزاری است برای انتقال قدرت، جلوگیری از تمرکز قدرت، نهادینه ساختن فرایند انتقال قدرت و در عین حال، نشانه ای است از وجود مشارکت سیاسی در جامعه.”(غلامی،۱۳۹۴،ص۴۳)

هر انتخاباتی درذیل ثبات سیاسی حاکم بر یک کشور ، به اجرا در می آید و ثبات سیاسی در ایران معلول بلوغ سیاسی و فرهنگی و اجتماعی مردم است که به شکلی مردم سالارانه درانتخابات  گوناگون، خود را به نمایش گذاشته است و همین مردم سالاری، پشتوانه عظیمی است که توانسته است امنیت سیاسی و اجتماعی ایران اسلامی را تضمین کند وهمیشه می تواند روح نشاط و شادی را درکالبد جامعه بدمد.

کارکرد های انتخابات  و تحقق سرمایه ی اجتماعی

“انتخابات ، برجسته ترین ابزار نیروی شهروندان جامعه و بهترین شیوه ی نمایش مردم سالاری است.”(عالی پور ،۱۳۹۴،ص۶۳)

در نظام جمهوری اسلامی،از آنجایی که رای مردم در تعیین سرنوشت سیاسی و اجتماعی کشور، به رسمیت شناخته شده است، انتخابات مختلف- انتخابات مجلس، رئیس جمهور،خبرگان رهبری و شوراهای اسلامی شهر و روستا- ” مهمترین مکانیزم موثر بر تحولات، پویش ها وفراگرد های سیاسی در سیاست داخلی ایران بوده است.”(همان،ص۶۳)

در نظام مردم سالاری دینی در جمهوری اسلامی، رای دادن ضمن آنکه منجر به مشروعیت بخشی  به فرایند انتقال قدرت در جامعه پویای سیاسی، میشود، از معنای دینی نیز برخوردار است.به عبارت دیگر،در جامعه ی دینی امروز ایران، مردم از مراجع و گروه های دینی، حرف شنوی زیادی دارند واین مساله را در راستای تحقق اهداف اسلامی نظام، در نظر می گیرند.و این همان مساله مهمی است که سرمایه ی اجتماعی نظام را در مقایسه با نظام های دیگر، چند برابر کرده است.میزان مشارکت در انتخابات و کیفیت مشارکت (عقلانی انتخاب کردن)دو مولفه و مشخصه سرمایه ی اجتماعی می باشند که می توانند عوامل تهدید کننده انتخاباتی را خنثی سازند و مشارکت افراد در امور جامعه علاوه بر افزایش توان سرمایه ی اجتماعی، همیشه مانع تمرکز قدرت میشود چنانکه مقام معظم رهبری درمناسبت های مختلف، ۶۲۳ بار بر حضور پرشور و حد اکثری در انتخابات تاکید داشته اند(ماخوذ از سایت مقام معظم رهبری)” بنده همواره در درجه اول در انتخابات سعی ام بر این است که به مردم عرض کنم :حضور شما در انتخابات مهم است. این تصدیق و تایید و مستحکم کردن نظام جمهوری اسلامی است مساله فقط یک مساله سیاسی و فردی و اخلاقی محض نیست ،یک مساله همه جانبه است.”(سخنرانی مقام معظم رهبری۱/۱/۱۳۸۸)

میزان مشارکت  و کیفیت مشارکت  علاوه بر این، کارکرد های بسیاری دیگر  دارد از جمله:

الف:مشروعیت بخشی به یک نظام سیاسی: به این معنی که میزان مشارکت در انتخابات، میزان مشروعیت و مقبولیت یک نظام سیاسی را چنان افزایش میدهد که همین مقبولیت حد اکثری،نظام سیاسی حاکم بر کشور را کمک میکند که در خصوص اهداف و برنامه های خود، وفاق اجتماعی ایجاد کند حمایت مردمی را برای اجرای موثر و سریع سیاست های خود، همراه داشته باشد.

ب: انسجام اجتماعی:شهروندان یک جامعه با پذیرش مسئولیت در قبال تصمیمات خود در انتخابات، می توانند نقش فعالانه در جامعه ی خود، جهت یک انسجام اجتماعی، به عهده بگیرند. و همین تعهد اجتماعی،روند رو به رشد یک ملت را به سمت آینده ای روشن ، تسهیل می کند.

ج:نهادینه ساختن فرایند انتقال قدرت:امروزه ، همه صاحب نظران جامعه شناسی سیاسی، اتفاق نظر دارند که انتخابات، بهترین روش برای انتقال قدرت ، در بین گروه های سیاسی فعال یک جامعه می باشد، روشی که بدون توسل به زور و خشونت، گروه ها می توانند با برنامه ریزی  و حضور فعال اجتماعی،از آن در جهت حضور در صحنه مدیریت یک کشور استفاده کنند.

د:جلوگیری از تمرکز قدرت:انتخابات به دلیل مشارکت عموم مردم در آن ، روش و روند مناسبی است که مردم از طریق آن ، می توانند آزادانه برای تعدیل و توازن قدرت اشخاص و گروه ها شرکت کنند.

و: چرخش  نخبگان در ساختار مدیریتی کشور:نخبگان یک جامعه از طریق انتخابات ،برنامه های خود را برای مردم تشریح می کنند و مردم نیز از طریق صندوق های رای و شرکت در انتخابات در باره برنامه های آنها برای آینده کشور ، اظهار نظر می کنندو این دقیقا” همان روندی است که کشور های توسعه یافته ، برای گردش نخبگان در نظام مدیریتی کشور خود ، انتخاب کرده اند.

نتیجه اینکه، انتخابات بستر مناسبی است برای  رقابت جناح ها و گروه های مختلف در یک نظام سیاسی،تا گفتمان های خود را در عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به منظر مردم بگذارند و میزان سرمایه ی اجتماعی خود را جهت اجرای آن برنامه ها، بسنجند. در  این میان، تشویق به مشارکت در انتخابات، ابزار مناسبی است که می تواند در جهت افزایش سر مایه ی اجتماعی نظام، راهگشا باشد.

*دانشجوی دکترای دانشگاه لرستان

منابع و مآخذ:

۱-حسن زاده ثمرین،تورج،طراحی و تبیین مدل سرمایه های اجتماعی،دانشگاه تهران،۱۳۸۹

۲-ضرغامی،برزین،نقش نهادها و رفتارهای دینی در تقویت و انسجام و سرمایه ی اجتماعی، نشر آیین، ۱۳۸۶

۳-رایش، مایکل، جامعه و سیاست،ترجمه منوچهر صبوری،انتشارات سمت، تهران ۱۳۸۷

۴-غلامی، محمد رضا، فصلنامه مطالعات راهبردی ،سال هیجدهم، شماره۳-۱۳۹۴

۵-عالی پور ،حسن،نظام حقوقی انتخابات،فصلنامه مطالعات راهبری،شماره ۶۹-۱۳۹۴

۶-سایت رسمی مقام معظم رهبری

 

برچسب‌ها

دیدگاه

  1. سلام جناب دکتر رومیانی خیلیی خیلی عالی بود انشاالله همیشه پیروز و سربلند باشین.

    [پاسخ]

  2. سلام متن ارزشمند و پر محتوایی بود از قلم فرسایی جنابعالی تشکر می کنم امیدوارم موفق باشید

    [پاسخ]

  3. بسیارعالی،دست مریزاد آقای دکتررومیانی،ان شاالله موفق ومؤیدباشید

    [پاسخ]

  4. بسیار عالی دست مریزاد

    [پاسخ]

  5. بسیار ممنون عالی بود

    [پاسخ]

  6. عالی بود تشکر میکنم از شما و مدیر مسئول کشکان نیوز

    [پاسخ]

  7. متن علمی میباشد مخصوص شیوه ارجاع منابع بسیار عالی بوده و اینگونه نوشته ها اعتبار علمی دارند تشکر از مدیر سایت

    [پاسخ]

  8. یادداشت ارزشمندی و پرباری بوداز دکتر رومیانی ارجمند از مدیر پایگاه خبری تشکر می کنم بابت درج مطالب تحلیلی در حوزه انتخابات

    [پاسخ]

  9. سلام دکترجان.مطالب بسیار ارزشمندی را تبیین فرمودید.سپاس بیکران

    [پاسخ]

  10. سلام. متن علمی ومستندی است. ازجناب دکترحشمت ا له رومیانی تشکرمیکنیم.همچنین ازمدیرسایت وچون این نوشته ها منابع دارنداحترام مارابیشتر جلب میکند.

    [پاسخ]

  11. سلام آقای دکترازمقاله زیبای شما لذت بردم دستت درد نکنه

    [پاسخ]

  12. بسیار عالی بود و از اینکه مقاله منابع دارد وزن علمی ان قابل توجه است اذ دکتر حشمت اله رومیانی تشکر میکنم همچنین از مدیر سایت

    [پاسخ]

  13. سلام من از اطلاعات شما بسیار بهرمند شدم.

    [پاسخ]

بیان دیدگاه

عکس/ فیلم/ صوت
«کافه کشکان»
تبلیغات و پیام ها
سایت های مرتبط