سرخط خبرها
امروز: شنبه, ۶ خرداد , ۱۳۹۶ | ۰۶:۵۹:۳۱آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ ،‌ ۰۵:۲۷
۳۰ آذر ۱۳۹۴در ۶:۲۷ ب.ظ تعداد بازدید: 541 بازدید کد خبر:49198 چاپ خبر

دین و دمکراسی ۲

0

مرتضی ادیب

قسمت دوم ۱. در این نوشته تفاسیر متفاوتی که از دین در طی قرون پیشین عرضه شده اند را بررسی و تحلیل می کنیم. برای ایضاح مفهومی و تفکیک روشن، ما تمرکز خویش را بر روی دین ” اسلام ” قرار می دهیم. در نوشتن این مقاله از اندیشه های استاد مصطفی ملکیان بهره برده […]

photo_2016-05-14_21-31-53قسمت دوم

۱. در این نوشته تفاسیر متفاوتی که از دین در طی قرون پیشین عرضه شده اند را بررسی و تحلیل می کنیم. برای ایضاح مفهومی و تفکیک روشن، ما تمرکز خویش را بر روی دین ” اسلام ” قرار می دهیم. در نوشتن این مقاله از اندیشه های استاد مصطفی ملکیان بهره برده ام.

۲. اکنون ابتدا باید مراد خویش را از ” اسلام ” روشن کنیم . می توان هر دینی را به دین ۱ و دین ۲ و دین ۳ تقسیم کرد. و اما :

اسلام (۱) : مجموعه متون مقدس دینی و احادیث متواتر و معتبر که مربوط به دوره اولیه و پیدایش اسلام می باشند .

اسلام (۲) : مجموعه شروح و تفاسیر و تبیین ها و دفاع هایی که درباره قرآن و احادیث معتبر از متکلمان، فقیهان، عارفان، عالمان اخلاق، فیلسوفان و سایر عالمان فرهنگ اسلامی به جا مانده است.

اسلام (۳) : مجموعه افعالی که مسلمانان در طول تاریخ انجام داده اند به انضمام نتایجی که بر آنها مترتب بوده است .

۳. اکنون به تفاسیر متفاوتی ( اسلام دوم ) که از متون مقدس دینی و احادیث متواتر ( اسلام اول ) عرضه شده اند می پردازیم. می توان گفت در طول چهارده قرن گذشته سه تفسیر اصلی ارائه شده است : الف) بنیادگرایانه، ب) سنت گرایانه، ج) تجدد گرایانه و اکنون به تعریف ویژگی های هر کدام می پردازیم.

الف) بنیادگرایی دینی : امروزه داعش و طالبان و سلفی ها و وهابیت طرفداران اصلی این تفسیر هستند.
این تفسیر : ۱. تمام تاکیدش بر ظاهر اسلام است، به شدت نقلگرا و نصگرا می باشد، ۲. برای عقل استدلال گر و شک فلسفی هیچ ارزشی قائل نیست و حتی فلسفیدن و پرسش از اصول را خروج از حیطه دین داری می داند، ۳. دیانت را بیش از هر چیز در شریعت و فقه آن می بیند و بر این باور است احکام فقهی، ابدی و تغییر ناپذیر و فرا زمانی و فرا مکانی هستند و به این دلیل، ۴. همواره به دنبال ایجاد جامعه فقهی است و برای رسیدن به این هدف از هیچ وسیله ای حتی خشونت عریان، روی برنمی تابد. در واقع، هدف وسیله را توجیه می کند. ۵. با تکثرگرایی دینی به شدت مخالف است و فقط تفسیر خود از دین را بر حق می داند و برای از میان بردن تفسیرهای متفاوت دیگر هر خشونتی را به کار می گیرد. ۶. فکر می کند که دین می تواند تمام نیازهای بشر را برآورده کند، هم نیازهای مادی دنیوی و هم نیازهای معنوی و بشر به چیزی غیر از دین برای سعادت دنیوی و اخروی نیازی ندارد. ۷. با فرهنگ مدرن غرب به شدت مخالف است و غرب را عامل تمام نابسامانی ها و عقب ماندگی های جوامع مسلمان می داند و درصدد است که تمدن و فرهنگ غربی را نابود کند و از میان ببرد.

ب) سنت گرایی دینی : سید حسین نصر در ایران بزرگترین و مهمترین اندیشمند این تفسیر است.
این تفسیر : ۱. عقل گرا و آزاداندیش و تعبدگریز نیست، فقط برای عقل شهودی در تفسیر متون و روایات اعتبار قائل است. ۲. بر روح پیام اسلام تاکید دارد نه بر ظاهرش، ۳. دینداری را بیشتر نوعی سیر و سلوک باطنی می داند و بر تجربه دینی و حظ معنوی بردن تاکید می کند، ۴. رعایت فقه اسلامی را لازم اما ناکافی می داند، در واقع احکام فقهی را وسیله ای برای رسیدن به روح و مغز اسلام می داند، ۵. به فکر تاسیس جامعه فقهی نیست، ۶. به کثرت گرایی دینی باور دارد و به تفاسیر متفاوت دیگر احترام می گذارد، ۷. دین را فقط برآورنده نیازهای معنوی انسان می داند و معتقد است برای رفع نیازهای مادی دنیوی باید به علم مراجعه کرد، ۸. مانند اسلام بنیاد گرایانه، با تمدن و فرهنگ مدرن غرب مخالف است و این فرهنگ را حاصل دوری آدمی از فطرت معنوی و اولیه خویش می داند و ۹. باور دارد عامل نابسامانی ها و عقب ماندگی های جوامع مسلمان، بیشتر خود مسلمانان هستند تا فرهنگ و تمدن غربی.

ج ) تجددگرایی دینی : نمایندگان اصلی این قرائت از دین در ایران روشنفکران دینی می باشند، این تفسیر : ۱. عقل گرا و آزاد اندیش است، دینداری استدلالی را ارج مینهد و از دینداری مقلدانه دوری می کند و عقل را در کنار کتاب و سنت، منبعی برای رسیدن به حقایق می داند، ۲. بر روح و مغز پیام اسلام تاکید دارد، ۳. دینداری را بیش از هر چیز در ” اخلاقی زیستن ” می داند و اخلاق را برتر از فقه می نشاند، ۴. باور دارد که احکام فقهی عرضی دین هستند، آنها را زمانمند و مکانمند و تخته بند شرایط فرهنگی و محیطی و اجتماعی – سیاسی و بسته به سطح معرفت مخاطبان پیامبر می داند و معتقد است با حفظ روح پیام اسلام و باتوجه به مقتضیات عصر باید احکام فقهی را تغییر داد و آنها را در چارچوب حقوق بشر و عرف عقلای عصر و اخلاق جهانی مورد قبول انسان های عاقل و بالغ باز تعریف کرد. ۵. در پی ایجاد جامعه فقهی نیست، ۶. دین را برآورنده نیازهای معنوی انسان می داند، ۷. با فرهنگ و تمدن مدرن غربی به خوبی آشنا هستند و با مبانی فلسفی این تمدن بر سر مهر می باشند و باور دارند برای ایجاد جامعه ای آزاد و آباد و رفع نیازهای مادی دنیوی باید به دستاوردهای تمدن و فرهنگ غربی مراجعه
کرد و ۸. عامل نابسامانی های اجتماعی را بیشتر از خود مسلمانان می داند، باور دارد ابتدا باید فرهنگ خشونت پذیر و آزادی ستیز مردمان جامعه را اصلاح کرد، در واقع مشکل را فرهنگی میبیند نه سیاسی و اصلاح فرهنگی را پیش نیاز لازم اصلاح سیاسی می داند.

۴. در نوشته بعدی ابتدا دمکراسی را تعریف کرده و سپس پایه های اصلی آن را برمی شماریم، و بعد از آن ربط و نسبت هر کدام از تفاسیر متفاوت دینی را با دمکراسی بررسی می کنیم.

ادامه دارد….

مرتضی ادیب (شکری)

برچسب‌ها

دیدگاه

  1. خواننده کشکان نیوز

    آقای شکری از هر دری صحبت مکنی معلوم نیست چه کار می کنید. ادبی , کمی سیاسی , اقتصادی , علمی , دینی , جدیدا” احکام فقهی را هم ……………… به کجا چنین شتابان؟ ساده و روان نویسی یکی از ملزومات نوشتن یک مقاله خوب است که متأسفانه در هیچکدام از مقالات شما دیده نمی شود. در این متون و متون قبلی تان به جزء به رخ کشیدن ادبیاتتان خواننده متوجه چیز دیگری نمی شود.

    [پاسخ]

بیان دیدگاه

عکس/ فیلم/ صوت
«کافه کشکان»
تبلیغات و پیام ها
آمار سایت
    • 0
    • 4,193
    • 25,864
    • 259,984
    • 939,350
    • 11,376,060
    • 31,782,537
    • 46,761
    • جمعه ۵ خرداد , ۱۳۹۶
سایت های مرتبط