سرخط خبرها
امروز: شنبه, ۵ فروردین , ۱۳۹۶ | ۱۶:۱۴:۲۳آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۶/۰۱/۰۴ ،‌ ۰۸:۵۳
۱۵ مرداد ۱۳۹۴در ۹:۲۳ ب.ظ تعداد بازدید: 3,611 بازدید کد خبر:41215 چاپ خبر

زبان، گویش، لهجه

0

لکی و لری هر دو زبانند

علی ستاری*/ کشکان: اغلب در بین سخنگویان زبان­ ها در مورد زبان یا گویش بودن زبانشان بحث پیش می ­آید. معمولاً از روی تعصب و بدون پشتوانه ­ی علمی یکی را زبان و دیگری را گویش می­خوانند. از این قبیل بحث­ ها بین لک و لر زبانان هم، بویژه در بین قشر تحصیل کرده و […]

___

علی ستاری*/ کشکان:

اغلب در بین سخنگویان زبان­ ها در مورد زبان یا گویش بودن زبانشان بحث پیش می ­آید. معمولاً از روی تعصب و بدون پشتوانه ­ی علمی یکی را زبان و دیگری را گویش می­خوانند. از این قبیل بحث­ ها بین لک و لر زبانان هم، بویژه در بین قشر تحصیل کرده و آشنا به زبان فارسی و زبانشناسی رخ می­دهد. بهتر است پایه­ ی قضاوت بر ادله­ ی علمی استوار باشد. گهگاهی نیز مطالبی در مورد زبان­ های رایج در استان ­لرستان هم گفته و نوشته شده ­است. برای مثال بدون هیچ دلیل علمی ادعا شده است که لکی ترکیبی از “ک” کردی و “ل” لری است. اگر در اندیشه­ی نگهداری زبان و پیشبرد فرهنگ بومی خود هستیم، بهتر است این کار صرفاً بر اساس حدس و گمان و شم[۱] زبانیمان نباشد بلکه بر پایه ­ی پژوهش و کاوش باشد.

استاد گرانقدر آقای دکتر محمد دبیر­مقدم[۲] استاد دانشگاه علامه طباطبایی در سال۱۳۹۲ کتاب پربار “رده­ شناسی زبانهای ایرانی” را در دو جلد منتشر کردند. این کتاب را سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی(سمت) چاپ کرده است. وی در این اثر به توصیف، تحلیل و تبیین رده شناختی[۳]دوازده زبان ایرانی در قلمرو جغرافیایی ایران از جمله لکی و لری پرداخته است. مطالعه­ ی این کتاب می­تواند راهنمای علمی سودمندی برای علاقه ­مندان به مطالعات زبانی باشد. وی در پیشگفتار این کتاب می­نویسد:

“طبق اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران(مصوب ۱۳۵۸) زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. در ادامه از تعبیر زبان ­های محلی وقومی استفاده شده است که به لحاظ ملاک­ های زبان­ شناختی تعبیری موجه وعلمی است.”(دبیر مقدم۱۳۸۵: بیست و دو).

کاربرد اصطلاحات زبان،گونه، گویش و لهجه در بین مردم علاقه ­مند و آشنای به زبان و دانشجویان زبانشناسی دارای تشتت و گوناگونی فراوان است. وی این اطلاحات را به صورت زیر روشن ساخته است:

گونه(variety) : اصطلاحی است خنثی و پوششی که می­توان آن را به مثابه اطلاقی کلی به کار برد. یعنی هرگاه نخواسته باشیم خود را مقید به یک اصطلاح خاص کنیم ، اصطلاح گونه رهگشاست.

زبان(language): دوگونه­ ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل ندارند.

گویش(dialect) دوگونه­ ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل دارند اما در عین حال بین آن دو گونه تفاوت های آوایی،واجی،واژگانی، و دستوری وجود دارد.

لهجه(accent): دو گونه­ ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل دارند اما در عین حال بین آن دو گونه تفاوتهای آوایی و واجی دیده می­شود.

بر پایه این تعریف­ ها فارسی امروز ،گیلکی، مازندرانی ،کردی سورانی، کردی کرمانشاهی، اورامی، وفسی ، لکی، لری، راجی، دلواری، لارستانی، شهمیرزادی، سمنانی، دوانی، بلوچی، نائینی، تالشی و تاتی زبانند. زبان فارسی زبان رسمی ایران است ودیگر زبان ­های نام برده شده زبان­ های محلی ایرانی­ اند. هریک از زبان­ های مذکور گویش ­های خود را دارد. به عنوان نمونه، فارسی تهرانی، فارسی اصفهانی، فارسی بیرجندی ، فارسی قائنی،فارسی کاشانی، تاجیکی، دری (یا فارسی افغانی) گویش ­های یک زبان اند: گویش ­های زبان فارسی. به همین ترتیب گویش ­های لاری، اوزی، خنجی، گراشی، بَستَکی، وبیخه­ ای برخی از گویش ­های زبان لارستانی هستند. دبیر مقدم(همان:بیست و سه) اصطلاح گروه گویشی را برای اطلاق به مجموعه گویش­ هایی که ذیل یک زبان جای می گیرند بسیارسودمند و راهگشا می ­داند. برای مثال لکی هرسینی، الشتری، کوهدشتی و نورآبادی را می­توان گروه گویشی زبان لکی دانست.

وی فصل دهم جلد دوم این کتاب را به زبان لکی اختصاص داده است. ایشان رده شناسی ترتیب واژه­ ها[۴]، نظام مطابقه[۵] و الگوهای نظام مطابقه در این زبان را به تفصیل توضیح داده است. مطالعه­ ی این کتاب به دوست­داران زبان و زبانشناسی توصیه می­شود.

[۱] .intuition

[۲] . نگارنده افتخار همکاری با ایشان در گرد آوری داده­ های مربوط به زبان لکی را داشته است.

[۳] . typological

[۴] .word order

[۵] .agreement/concord

 

دانشجوی دکتری زبانشناسی/ مدرس دانشگاه های لرستان و پیام نور

Email:sephrsina.ir@gmail.com

 

 

برچسب‌ها

دیدگاه

  1. جناب دکتر ستاری عزیزاز اقدام ارزشمندتان در تنویر افکار لرستانی های هم استانیمان تشکر میکنم.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    با سپاس فراوان.پذیرای دیدگاههای شما هستیم.

    [پاسخ]

  2. سعادت خوشناموند

    باسلام وسپاس ازشما استاد ارزشمنددر راستای ارایه مطالب زیبا درمورد زبان وفرهنگ لرستان موفق باشی.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    از بذل توجه شما سپاسگزارم.

    [پاسخ]

  3. محمد جواد گراوند

    استاد ستاری عزیز سپاس به خاطرکتابت ودرج مطالب شیوایتان در تبیین زبان شناسی ومعزفی لهجه های متنوع

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    با تشکر از مرحمت جنابعالی. امید است در ادامه ی این کار ما را یاری کنید.

    [پاسخ]

    علی جودکی در :

    جالب بود، دست مریزاد. حداقل یکصد بار بنده شاهد این مباحث در زنگ تفریح مدارس و محافل و… بوده ام و دقیقا همین پاسخ را به آن ها داده ام …فقط موضوع گونه(variety) برایم جدید بود؛ که به نظر می رسد مفری است برای پناه بردن به حیات خلوت ذهن درگیر مجادله.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    با سپاس. ای میل من:alisattari53@gmail.com

  4. جناب ستاری عزیز
    مطلب مفیدی بود. موفق باشید.

    [پاسخ]

  5. سلام
    استاد گرامی بسیار مفید بود. تشکر

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    مهندس میلاد عزیز از لطف و توجه شما ممنونم.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    از توجه همه به اهمیت زبان که حامل فرهنگ هر ملت و قومی است سپاسگزارم.

    [پاسخ]

  6. دکتر ستاری عزیز ممنون از لطفتون،این ایرادات رو بنده در جایی گرفتم ،که از روی احساسات حرفها رد و بدل میشد،از اینکه جامعه لر و لک رو مناقشه انداختن باید ترسید ولی از شما استاد گرامی تقدیر و تشکر دارم که باعث روشن شدن ذهن احساسی هم وطنانمان میشوید.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    من هم از شما متشکرم.

    [پاسخ]

  7. دستت درد نکنه دکترواقعا مفید فایده بود.

    [پاسخ]

    ع.ستاری در :

    از توجه شما استاد عزیز سپاسگزارم.

    [پاسخ]

  8. سلام و دستمریزاد جناب دکتر ستاری
    از اینکه نگاهی نو بر قامت ادبیات لک و لر ایجاد نمودید جای تقدیر بسیار دارد/ سپاس

    [پاسخ]

  9. مرد بقال از من پرسید چند من خربزه میخواهی -من از او پرسیدم دل خوش سیری چند

    [پاسخ]

    ع ستاری در :

    بستگی به این دارد شخص به یک پدیده چگونه نگاه کند. از دیدگاه بنده نا امیدی فکر خوبی نیست.

    [پاسخ]

  10. بسیار عالی بود ممنون دکتر

    [پاسخ]

  11. درودبر استادبزگوار جناب آقای دکترستاری استفاده کردیم از مطلب بسیار پرمحتوای جنابعالی

    [پاسخ]

  12. استاد بزرگوار ، چه بخواهیم چه نه ، تا پنجاه سال دیگه اثری از زبان لکی و لحجه لری در محاورات وجود ندارد زیرا همه با بچه هایشان فارسی صحبت می کنند .

    [پاسخ]

  13. هم اکنون حدود ۵۰% اصطلاحات اصیل لکی از بین رفته و حتی نسل امروزی لک زبانان هم آن ها نشنیده اند.

    [پاسخ]

  14. خیلی معذرت جناب عالی زبان انگلیسی رو ک رشته اصلیتون هست رو اون تور باید و شاید خوب درس نمیدادید اونوقت…

    [پاسخ]

  15. البته اگه از دید زبانشناسى عمیق و بدون تعصب نظر بدید، کاملا روشن و مشخص هست که لرى، لکى، کردى کرمانشاهی و کردى ایلامى همشون لهجه هایی از یک زبان هستند حالا شما اسمش رو کردى میخوای بزار لرى میخوای بزار لکى میخوای بزار فرق نداره.

    متاسفانه اکثر افرادى که ادعاى کار علمى دارند اکثرا فقر مطالعاتى دارند.
    ( تعصب زیاد موجب کور شدن منطق می شود)

    [پاسخ]

بیان دیدگاه

تا انتخابات
عکس/ فیلم/ صوت
«کافه کشکان»
تبلیغات و پیام ها
آمار سایت
    • 0
    • 16,052
    • 26,722
    • 198,579
    • 870,790
    • 11,650,130
    • 29,866,426
    • 45,982
    • جمعه ۴ فروردین , ۱۳۹۶
سایت های مرتبط